Nyansahu mu Ntease a Ɛfa Asikre ne Nneɛma a Ɛyɛ Dwo Ho

Apr 27, 2026 Gyae nkrasɛm bi .

Asikyiresen ade a ɛyɛ mmerɛw a ɛma aduan yɛ dɛ a ɛma aduan yɛ dɛ na ɛma ɛyɛ dɛ a ɛyɛ dɛ ara kwa koraa. Ɛdi dwuma a ɛyɛ den na ɛwɔ afã horow pii wɔ yɛn aduan ne yɛn akwahosan nyinaa mu. Ɔkwan biako so no, asikre yɛ aduannuru a ɛho hia na ɛyɛ aduannuru atitiriw anum no fã titiriw, a protein, srade, vitamin, ne mineral nso ka ho. Ɔkwan foforo so no, wɔde asikre a wɔnom boro so no abata akwahosan ho nsɛm ahorow te sɛ kɛseyɛ mmoroso, asikreyare a ɛto so abien, ne nsensan ho haw ahorow ho. Nea ɛbɛyɛ na wɔadi saa nsɛm a ɛhaw adwene yi ho dwuma no, aduan ho adwumayɛfo adan akɔ nneɛma ahorow so kɛsenneɛma a ɛma ɛyɛ dɛ-nneɛma a ɛma ɛyɛ dɛ nanso ebetumi aboa anaasɛ ɛremma calories. Wobetumi akyekyɛ nneɛma a ɛma ɛyɛ dɛ mu akuw abien: nneɛma a ɛma aduan yɛ dɛ (te sɛ asikre nsa) ne nneɛma a ɛma ɛyɛ dɛ a enni aduannuru (te sɛ saccharin, sucralose, aspartame). Enti, ade titiriw a ɛbɛma woanya apɔwmuden ne asikre a wobɛnom wɔ ɔkwan a ɛfata so, na ɛnyɛ sɛ wobɛnom aduan a ɛyɛ dɛ dodo. Eyi kyerɛ sɛ wɔ da biara da asetra mu no, ɛho nhia sɛ obi kwati asikre anaa dɛ koraa, na saa ara nso na ɛnsɛ sɛ obi de anifurae di nnuan a wɔfrɛ no "asikre-enni" akyi a ɔnte nea wɔahyehyɛ no ankasa ase. Nokwarem no, asikre fi awosu mu wɔ abɔde mu nnuan pii te sɛ nnuaba, nhabannuru, ne nufusu mu nneɛma. Sɛ nhwɛso no, apɔw-mu-teɛteɛ wɔ abɔde mu fructose, na nufusu nso wɔ lactose. Saa abɔde mu asikre yi de fiber, nsu, vitamin, ne aduannuru afoforo a ɛboa ma nipadua no yɛ ho adwuma wɔ apɔwmuden mu na ɛba. Saa bere yi nyinaa, nnuru a wɔde yɛ aduan a ɛyɛ dɛ ma wonya ɔkwan foforo a wɔfa so nya dɛ a enni calorie adesoa koro no ara, nanso ɛsono sɛnea ahobammɔ ne sɛnea wogyina ano wɔ onipa biara mu.

 

Nea nyansahu mu asikre sohwɛ de wɔn ani si so ankasa ne "asikre a wɔde aka ho" - asikre a wɔde ba bere a wɔreyɛ aduan no, a ɛne asikre a ɛwɔ aduan no ankasa mu fi awosu mu bɔ abira. Asikre a wɔde ka ho ne nea wɔn a wɔyɛ no de hyɛ nneɛma mu de ma ɛyɛ dɛ, ma ɛtra hɔ kyɛ, anaasɛ ɛma nneɛma yɛ yiye. Asikre a wɔtaa de ka ho ne sucrose (pon so asikre), fructose (a wohu wɔ atoko srade a fructose pii wom mu), ne glucose. Mpɛn pii no, wɔde asikre yi sie nnuan a wɔayɛ te sɛ anonne a ɛyɛ dɛ, ahwiesa, nneɛma a wɔato, ne nneɛma a ɛte sɛ nea ahoɔden wom te sɛ yogurt ne granola mpo mu. Sɛnea Chinafoɔ Aduane Ho Akwankyerɛ (2022) nyansahyɛ kyerɛ no, ɛnsɛ sɛ asikre a wɔde ka ho da biara no boro gram 50 ma onipa biara, na ɛyɛ papa sɛ wɔbɛma no nnu gram 25. Sɛ yɛbɛma eyi ayɛ nea ɛfata a, asikre bɛyɛ gram 35 wɔ soda a wɔde di dwuma daa a emu duru yɛ mililita 330 toa biako mu, na ɛboro anohyeto a ɛfata a wɔde ma da biara da no so dedaw. Enti, asikre a wɔde ka ho a wobɛma w’adwene akɔ so no yɛ ɔkwan a mfaso wɔ so na nyansahu mu ntease wom a wɔfa so kura akwahosan pa mu.

 

Wɔ ankorankoro a ɛsɛ sɛ wɔhwɛ asikre a wodi so - te sɛ wɔn a wɔwɔ asikreyare, asikreyare a edi kan, anaa wɔn mu duru sohwɛ botae ahorow - no, ɛyɛ papa sɛ wɔbɛpaw nnuan a wɔadi kan ahyɛ -a asikre kakraa bi na ɛwom anaa nea wɔakyerɛw so sɛ "asikre a ɛba fam" anaasɛ "asikre nni mu-." Nanso, ɛtɔ mmere bi a, saa nkyerɛwde ahorow yi betumi adaadaa nkurɔfo. Bere koro no ara mu no, ɛsɛ sɛ adetɔfo kenkan nneɛma a wɔde yɛ aduan no ne aduannuru ho nokwasɛm ahorow no yiye na ama wɔate nneɛma a ɛma ɛyɛ dɛ a wɔde di dwuma ne ahoɔden a ɛwɔ ade no mu nyinaa ase. Ɛho hia sɛ yɛhyɛ no nsow sɛ nkyerɛwde a ɛkyerɛ sɛ "no sucrose" anaa "zero sucrose" nkyerɛ sɛ asikre nni ade no mu koraa. Nneɛma a ɛtete saa no nni nneɛma a egyina sucrose- so te sɛ asikre fitaa, asikre bruu, abotan asikre, anaa asikre kɔkɔɔ kɛkɛ, nanso ebia asikre ahorow afoforo te sɛ glucose, fructose, anaa starch syrup da so ara wɔ mu. Sɛ nhwɛso no, ebia kukisi a "sucrose- nni mu" da so ara wɔ maltose anaa nnuaba mu nsu a wɔde ahyɛ mu, a ɛno nso yɛ asikre ahorow na ɛboa ma wonya calorie. Enti, aduannuru ho nokwasɛm ahorow bagua no akenkan ho hia na ama woatumi apaw nneɛma a ɛfata.

 

Nea ɛbɛyɛ na China abɔ ɔmanfo akwahosan ho ban no, ɛde mmara a emu yɛ den asi hɔ a ɛfa nnuru a wɔde yɛ aduan a ɛyɛ dɛ a wɔde di dwuma wɔ nnuan a wɔyɛ mu ho. Ɔman no mprempren Ɔman Aduan Ahobammɔ Gyinapɛn: Gyinapɛn a Wɔde Di Dwuma a Wɔde Ka Aduan Ho (GB 2760-2014) kyerɛ pefee sɛ nneɛma a wɔde yɛ aduan a ɛyɛ dɛ a wɔma ho kwan, wɔn nnuan akuw a ɛfata, ne dodow a wɔde di dwuma kɛse. Sɛ wɔde di dwuma wɔ saa anohyeto ahorow yi mu a, saa nneɛma a ɛma ɛyɛ dɛ yi yɛ nea asiane biara nni ho na wotumi de ho to so. Nanso, ɛfata sɛ yɛsi so dua sɛ sɛnea nkurɔfo gyina asikre nsa - a ɛyɛ dɛ a wɔtaa de yɛ aduan a ahoɔdennuru kakraa bi na ɛwɔ mu - ano no gu ahorow kɛse. Sɛ wɔnom asikre nsa pii wɔ bere tiaa bi mu a, ebia wɔn a wɔnom no bi bɛhaw wɔn ho, te sɛ atiridiinini anaasɛ wɔn ho ayɛ wɔn hyew. Wɔtaa hu asikre nsa te sɛ sorbitol, xylitol, ne maltitol wɔ aduru a wɔde yɛ aduru a asikre nnim, ahwiesa, ne aduan a wɔde yɛ aduan a ɛyɛ dɛ mu. Enti, wɔkamfo kyerɛ sɛ ankorankoro paw nneɛma a asikre nsa wom sɛnea wɔn ankasa tebea te na wɔnom no sɛnea ɛsɛ. Sɛ wode fã ketewaa bi fi ase de sɔ ankorankoro abodwokyɛre hwɛ a, ɛyɛ adeyɛ a nyansa wom.

 

Nea ɛka ho no, ade foforo a wɔde yɛ aduan dɛdɛ a wɔde di dwuma kɛse, aspartame, fata sɛ wɔde adwene si so titiriw. Enzyme ahorow a ɛwɔ onipa aduan mu no kyekyɛ aspartame mu ma ɛbɛyɛ phenylalanine, aspartic acid, ne methanol kakraa bi. Mpɛn pii no, saa nneɛma a ɛpaapae yi nyɛ asiane mma nnipa dodow no ara. Nanso, esiane sɛ ankorankoro a wɔwɔ phenylketonuria (PKU) - awosu mu yare a ɛntaa nsi - ntumi nsakra phenylalanine yiye nti, kakraa bi mpo betumi aboaboa ano akodu awuduru dodow mu, na ebetumi asɛe amemene no kɛse. Ne saa nti, ɛsɛ sɛ aduan biara a aspartame wom da kɔkɔbɔ bi adi pefee wɔ aduru no ho krataa so a ɛkyerɛ sɛ: "Ɛmfata ayarefo a wɔwɔ phenylketonuria." Saa ahwehwɛdeɛ a ɛfa nkyerɛwdeɛ ho yi yɛ ɔmanfoɔ akwahosan ho nhyehyɛeɛ a ɛho hia a ɛbɔ nnipa a wɔn ho yɛ den ho ban berɛ a ɛma ɔmanfoɔ nyinaa nya nneɛma a wɔde aduru a ɛyɛ dɛ a -calorie sua mu anigyeɛ dwoodwoo. Sɛ yɛbɛbɔ no mua a, nyansahu a ɛwɔ asikre ne nneɛma a ɛma ɛyɛ dɛ akyi a wɔte ase no ma adetɔfo tumi paw aduan a ɛkari pɛ a wɔde nimdeɛ di dwuma a wonsuro nea ɛho nhia anaasɛ wonni gyidi anifuraefo wɔ aguadi ho nsɛm mu.